Tết Nguyên đán
Bính Ngọ 2026 đang đến rất gần. Đây là dịp để gia đình quây quần, đoàn viên.
Mâm cơm truyền thống ngày Tết là điều không thể thiếu trong những buổi sum họp.
Tuy nhiên, đây cũng là khoảng thời gian nhiều người dễ rơi vào tình trạng ăn uống
mất kiểm soát, kéo theo nguy cơ tăng cân và các vấn đề sức khỏe khác.
Bánh chưng, bánh tét, giò, chả, thịt
kho tàu… là những món ăn quen thuộc trong mâm cơm ngày Tết. Mâm cơm Tết phản
ánh rõ nét đời sống văn hóa ẩm thực của người Việt. Tuy nhiên, ở góc độ khoa
học dinh dưỡng, những món ăn này lại chưa thực sự cân đối về thành phần dinh
dưỡng. Trong nhiều gia đình, các món ăn được chuẩn bị với số lượng lớn, đa phần
là món giàu năng lượng, nhiều đạm và chất béo để “ăn dần” trong nhiều ngày.
Thói quen này vô tình khiến khẩu phần ăn bị lặp lại, thiếu đa dạng, làm giảm
khả năng cung cấp đầy đủ vi chất cần thiết cho cơ thể.
Sai lầm phổ biến nhất trong ăn uống
ngày Tết của người Việt là mất cân đối giữa các nhóm chất dinh dưỡng. Mâm cơm
truyền thống thường ưu tiên các món giàu tinh bột và chất béo như: bánh chưng,
bánh tét, xôi, thịt kho, giò chả…, trong khi rau xanh và trái cây lại xuất hiện
khá khiêm tốn. Bữa ăn như vậy dẫn đến dư thừa năng lượng nhưng lại thiếu hụt
vitamin và khoáng chất.
Trong dịp Tết Nguyên đán, giờ giấc
sinh hoạt của nhiều người thường bị đảo lộn như ngủ bù, bỏ bữa sáng, thức
khuya; trong ngày ăn vặt nhiều, chủ yếu là bánh kẹo, mứt, các loại hạt sấy. Đây
cũng là thời điểm tiêu thụ rượu bia và nước ngọt tăng cao nhất trong năm. Các
loại đồ uống này không chỉ gây gánh nặng cho gan mà còn cung cấp nhiều năng
lượng rỗng.
Bên cạnh đó, việc dự trữ thực phẩm
quá lâu và nấu đi nấu lại nhiều lần trong mâm cơm Tết làm hao hụt chất dinh
dưỡng và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Những sai lầm trên làm gia tăng
nguy cơ tăng cân và các bệnh chuyển hóa như rối loạn mỡ máu, đái tháo đường,
thừa cân, béo phì. Vì vậy một chế độ ăn khoa học
ngày Tết rất quan trọng. Chế độ ăn hợp lý không chỉ
dừng lại ở ăn đủ no mà còn phải đảm bảo ăn đúng và ăn cân đối. Trong dịp Tết,
khi tần suất ăn uống tăng lên, việc kiểm soát khẩu phần càng trở nên quan
trọng.
Để ăn Tết vui mà vẫn khỏe, cần duy
trì đủ 3 bữa chính trong ngày và không nên bỏ bữa. Ăn đa dạng các loại thực
phẩm, đảm bảo đủ 4 nhóm chất dinh dưỡng bao gồm nhóm giàu chất bột đường, nhóm
giàu đạm, nhóm giàu chất béo, nhóm giàu vitamin và khoáng chất; ăn cân đối dinh
dưỡng giữa các bữa, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Nên bắt đầu bữa ăn bằng
rau xanh, sau đó đến nhóm đạm (thịt, cá) và cuối cùng mới là tinh bột. Bên cạnh
đó, yếu tố vệ sinh an toàn thực phẩm cũng phải được đặt lên hàng đầu, nhất là
trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài.
Về dinh dưỡng dành cho những người có
bệnh lý mạn tính. Đối với những người mắc bệnh tiểu đường, cần chú ý duy trì
bữa ăn điều độ đúng giờ, bữa ăn có đầy đủ 4 nhóm chất dinh dưỡng, đặc biệt là
tăng cường và đa dạng các loại rau; lựa chọn ăn những loại trái cây ít ngọt và
nên ăn cả múi, miếng để có chất xơ…
Đối với người mắc bệnh tăng huyết áp,
tim mạch, nên ưu tiên lựa chọn ngũ cốc nguyên hạt, gạo xát dối, khoai củ; cá,
thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da; các loại rau và trái cây tươi. Hạn chế sử dụng
các món ăn chứa nhiều muối thường gặp trong dịp Tết như dưa muối, cà muối, các
món kho mặn. Đối với
người bị gout, nên ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin C, ăn các loại ngũ cốc
nguyên hạt, trứng, sữa chua, các loại rau xanh và trái cây tươi. Hạn chế hoặc
không ăn các loại thực phẩm chứa nhiều purin (các loại phủ tạng; một số loại
rau như: măng tây, nấm, bông cải trắng, cá cơm, cá trích, nước hầm xương…) và
tránh rượu, bia.
Ăn uống khoa học, hợp lý không chỉ
giúp mỗi người tận hưởng trọn vẹn hương vị Tết mà còn là cách chăm sóc sức khỏe
lâu dài cho bản thân và gia đình. Tết vui, khỏe mạnh chính là khởi đầu ý nghĩa
cho một năm mới an lành./.